"Spotkanie z historią” zorganizowane 17 września przez Klub Seniora LTM+ w siedzibie CAS z wykorzystaniem archiwalnych materiałów ikonograficznych, zawierających cenne wątki lokalne, stanowiło ważny merytoryczny element wprowadzający w obchody 86. rocznicy bitew tomaszowskich. W piątek 19 września, na placu użyczonym przez Muzeum Regionalne, zostały skoncentrowane zabytkowe pojazdy samochodowe i pancerne oraz broń strzelecka i artyleryjska znajdująca się na wyposażeniu Armii Polskiej we wrześniu 1939 r.
Historyczne pojazdy i broń cieszyły się ogromnym zainteresowaniem zarówno przedszkolaków jak i uczniów tomaszowskich szkół podstawowych i klas licealnych, którzy pod okiem wychowawców wchodzili w bezpośredni kontakt z pojazdami i sprzętem, zajmowali miejsca artylerzystów i przymierzali się do walki. Warto podkreślić, że organizatorzy tegorocznej rekonstrukcji zadbali o upowszechnienie informacji o tym cieszącym się popularnością wydarzeniu. Świadczy o tym nie tylko przygotowanie szczegółowych plakatów ale także udział rekonstruktorów w oprowadzani i udzielaniu objaśnień widzom. Także pracownicy muzeum regionalnego udostępnili sale, gdzie zgromadzono najcenniejsze okazy sprzętu broni i wyposażenia wojsk polskich zebranych z pól bitewnym 1939 roku. W godzinach popołudniowych z tomaszowskiego rynku ruszyła kolumna zabytkowych pojazdów historycznych w kierunku Siwej Doliny, gdzie założono obóz wojskowy. Warto dodać, że przewidziany na manewry i minirekonstrukcje historyczne teren był we wrześniu 1939 roku autentycznym terenem walk, kiedy to rankiem 18 września Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa po zdobyciu Pasiek zaatakowała Tomaszów.
Sobota 20 września, była kolejnym dniem obchodów 86. rocznicy bitew tomaszowskich, tym razem zrealizowanych na Siwej Dolinie, gdzie u wlotu dawnej prarzeki rozplanowano elementy obozowiska rekonstruktorów. Na ogrodzonym terenie znalazł się parking z ekspozycją oryginalnych polskich pojazdów i broni z okresu wojny 1939 r., jak: tankietka TKS, samochód pancerny wz. 34 Ursus, haubica 100 mm, Fiat 508/518 w wersji ciągnika artyleryjskiego z armatą ppanc. Bofors, auto PZInż. 303 z nkemem, auto PZInż. 302 z cekaemem, a ponadto motocykl "Sokół 600" i wojskowy motorower typu "Wulgum". Wszystkie pojazdy były produkcji polskiej i w pełni sprawne.
Ponadto w obrębie ogrodzenia zlokalizowano zagrodę wiejską z zapleczem, gdzie panie z GRH Ludności Cywilnej przygotowywały gorące wiejskie smakołyki, którymi częstowały rekonstruktorów i publiczność, a także prezentowały dawne metody prania. Tuż przy pojazdach zabytkowych znalazło się miejsce dla kilku żołnierzy Wehrmachtu z bronią i wyposażeniem, a w głębi Siwej Doliny umieszczone zostały koniowiązy dla kilkunastu koni kawaleryjskich z Roztoczańskiej Konnej Straży Przyrody oraz Tomaszowskiego Szwadronu im. 1 pułku KOP.
Przez cały czas rekonstrukcji czynne było stoisko IPN o/Lublin, prowadzącego działalność edukacyjną dla dzieci i młodzieży. Kolejne stoisko propagandowo-rekrutacyjne utrzymywało Wojsko Polskie, zaś na obrzeżu znalazła się wiata, w której zorganizowano poszukiwanie "skarbów" z wykorzystaniem wykrywacza metali.
Nie zabrakło też posterunku Żandarmerii Polskiej, która strzegła ładu i porządku oraz aresztowała rekrutów ukrywających się przed mobilizacją. Na terenie parkingu funkcjonowało też stoisko Powiatowego Koła Diabetyków prowadzącego dla chętnych pomiar ciśnienia tętniczego oraz poziomu ciśnienia krwi.
Nad całością obozowiska czuwał inspektor Związku Strzeleckiego Jarosław Antoszewski, który po otwarciu rekonstrukcji przedstawił sytuację społeczną i historyczną w Polsce sprzed wybuchu wojny 1939 r., a następnie przebieg walk z niemieckim agresorem ze szczególnym uwzględnieniem bitew tomaszowskich. Udzielił także merytorycznych informacji nt. eksponowanego sprzętu i uzbrojenia oraz kierował i na bieżąco komentował odbywające się w ramach rekonstrukcji ćwiczenia, pokazy i demonstracje.
Zgromadzona licznie publiczność, w tym harcerze i zuchy, uczestniczący w zlocie zorganizowanym z okazji święta bohatera hufca, z zainteresowaniem oglądała nie tylko sprzęt, broń i pojazdy, ale miała także możliwość obserwacji musztry żołnierskiej z bronią i bez broni, szkolenia obsługi działka ppanc. połączonego ze strzelaniem, jak też strzelania z ckm. wz.30, a także działań służby łączności. Szczególnie widowiskowy był pokaz musztry kawaleryjskiej z demonstracją cięcia łóz i zbieraniem kółek lancą. Organizatorzy manewrów poligonowych zadbali nie tylko o potrzeby ducha, ale i ciała zapraszając rekonstruktorów i publiczność na wojskową grochówkę i bigos. Zwieńczeniem drugiego dnia obchodów 86. rocznicy bitew byl koncert zespołu "Forteca" w parku miejskim. Zespół wchodzący w jubileusz 20-lecia w koncercie ph. "Walka trwa", zaprezentował w swym repertuarze muzyczną lekcję historię Polski, złożona głównie z patriotycznych utworów.
W finałowym dniu obchodów 86. rocznicy bitew pod Tomaszowem odbyły się uroczystości patriotyczno -religijne, zapoczątkowane mszą św. w kościele pw. NSPJ z udziałem władz samorządowych miasta i powiatu, członków grup rekonstrukcyjnych, pocztów sztandarowych, strzelców JS 2019, służb mundurowych, harcerzy oraz wspólnoty parafialnej. Po wprowadzeniu sztandarów WP uczestników liturgii powitał burmistrz miasta Wojciech Żukowski, który następnie przedstawił przebieg walk z Niemcami pod Tomaszowem we wrześniu 1939 roku, składając hołd bohaterskim postawom żołnierzy Wojska Polskiego oraz ich dowódcom, którzy złożyli ofiarę życia w obronie wolności i niepodległości. Następnie mszę św. koncelebrowaną w intencji obrońców ojczyzny odprawił ks. Dziekan Jerzy Sopel a oprawę artystyczną zapewnił Chór Tomaszowiacy i Dęta Orkiestra OSP. Po zakończeniu nabożeństwa przed pomnikiem poświęconym pamięci Żołnierzy Września wieńce kwiatów złożyły delegacje: kombatantów, przedszkolaków z Przedszkoli Samorządowych Nr 1 i 2, delegacja Urzędu Miasta wraz z Anną Kusiak występującą w imieniu Marszałka Województwa, starosta zamojski Stanisław Grześko, delegacja hufca ZHP Tomaszów, delegacja Zarządu i Rady Powiatu, delegat IPN Oddział Lublin Magdalena Śladecka oraz Służby Mundurowe. Natomiast starosta tomaszowski Henryk Karwan wygłosił okolicznościowe wystąpienie. Następnie uformowana kolumna uczestników uroczystości z orkiestrą na czele przemaszerowała na kwaterę wojenną cmentarza parafialnego, gdzie po złożeniu meldunku przez dowódcę Kampanii Reprezentacyjnej została oddana salwa honorowa, a okolicznościową modlitwę zainicjował ks. proboszcz Grzegorz Chabros. W dalszym ciągu uroczystości został odczytany Apel Pamięci, a pod pomnikiem Generała Tadeusza Ludwika Piskora wiązanki kwiatów i znicze złożyli : delegacja ŚZŻ AK, Urzędu Pracy, Burmistrz Miasta, Przewodniczący RM, Zastępca Burmistrza, delegacja starostwa, Zarząd PGKiM, przedszkolacy, delegacje tomaszowskich szkół podstawowych, hufca ZHP, służb mundurowych oraz Wojska Polskiego. Z kolei Burmistrz Miasta w swym wystąpieniu dokonał podsumowania przebiegu 86 rocznicy walk pod Tomaszowem, wyeksponował ideę przyświecającą obchodom rocznicowym oraz złożył podziękowanie współorganizatorom i uczestnikom uroczystości zaś orkiestra odegrała Rotę.
Wydarzenie "86. Rocznica bitew pod Tomaszowem" wpisuje się w program „Warto być Polakiem”, którego celem jest wzmocnienie świadomości obywatelskiej, kształtowanie postaw patriotycznych, budowanie tożsamości współczesnego Polaka w oparciu o wzorce z przeszłości
Partnerem wydarzenia jest Województwo Lubelskie - Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego:
(84) 664 44 51
sekretariat@tomaszowskidomkultury.pl
ul. Lwowska 72, Tomaszów Lubelski
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.png)
